{"id":6611,"date":"2024-12-12T06:35:55","date_gmt":"2024-12-12T04:35:55","guid":{"rendered":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/?p=6611"},"modified":"2024-12-12T10:43:40","modified_gmt":"2024-12-12T08:43:40","slug":"12-dekabr-xalqimizin-umummilli-lideri-ulu-ond%c9%99r-heyd%c9%99r-%c9%99liyevin-anim-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/?p=6611","title":{"rendered":"12 Dekabr xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00dcmummilli Lideri, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin an\u0131m g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" data-id=\"6618\" src=\"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/5.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6618\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"432\" height=\"512\" data-id=\"6620\" src=\"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6620\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"406\" height=\"439\" data-id=\"6622\" src=\"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/3.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6622\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" data-id=\"6621\" src=\"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/4.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6621\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"336\" height=\"448\" data-id=\"6619\" src=\"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/7.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6619\"\/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img decoding=\"async\" data-id=\"6617\" src=\"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/6.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-6617\"\/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Tarix\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu, dahi siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi daxil olan Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u015f\u0259r\u0259fli \u00f6m\u00fcr yolundan, V\u0259t\u0259n qar\u015f\u0131s\u0131nda xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycana layiqinc\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259sind\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r dan\u0131\u015fsaq yen\u0259 d\u0259&nbsp; az olar.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D\u00fcnya tarixi s\u00fcbut etmi\u015fdir ki, \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin g\u00fcc\u00fc, a\u011fl\u0131, c\u0259sar\u0259ti, siyasi irad\u0259si v\u0259 m\u00fcdrikliyi m\u0259nsub oldu\u011fu xalq\u0131n, onun yaratd\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vl\u0259tin h\u0259yat\u0131nda \u0259v\u0259zedilm\u0259z rola malikdir. Bu \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r aras\u0131nda m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin memar\u0131 v\u0259 qurucusu, Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus yeri vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259miz\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyi ill\u0259rd\u0259 daim Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t maraqlar\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcn tutmu\u015f, m\u00fcst\u0259qilliyimizin, suverenliyimizin daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si, \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcm\u00fcz\u00fcn b\u0259rpa edilm\u0259si, erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda olan tarixi torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda q\u0259tiyy\u0259l\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparm\u0131\u015fd\u0131r. Dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin siyasi m\u00fcdrikliyi, m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc siyasi strategiyas\u0131 d\u00f6vl\u0259timizin v\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k intibah\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sl b\u00fcn\u00f6vr\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi birinci m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 \u2013 1969-cu il v\u0259 ondan sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev qurucu lider kimi tan\u0131nma\u011fa ba\u015flad\u0131. \u00d6lk\u0259d\u0259 s\u0259nayenin, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259h\u0259ng i\u015fl\u0259r\u0259 imza atd\u0131.&nbsp; \u018fd\u0259biyyat, s\u0259n\u0259t, m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259si inki\u015faf etdi.&nbsp; Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 1969-1982-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycana r\u0259hb\u0259rlik etdiyi d\u00f6vrd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar v\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n strateji t\u0259dbirl\u0259rin fonunda respublikam\u0131z s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf ed\u0259r\u0259k SSR\u0130 miqyas\u0131nda x\u00fcsusi \u00e7\u0259kiy\u0259 malik olan respublikaya \u00e7evrilmi\u015fdi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Milli-ideoloji siyas\u0259tin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi, 1978-ci ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin c\u0259hdl\u0259ri v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan SSR-in Konstitusiyas\u0131na \u201cAz\u0259rbaycan dili Az\u0259rbaycan SSR-in r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t dilidir\u201d madd\u0259si daxil edildi. Milli ideologiyam\u0131z\u0131n funksional vahidi olan milli dilimizin m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 t\u0259bli\u011fi bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik add\u0131m oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev 1987-ci ilin oktyabr\u0131nda Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131 M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259si Siyasi B\u00fcrosunun v\u0259 ba\u015f katib Mixail Qorba\u00e7ovun yeritdiyi siyasi x\u0259tt\u0259 etiraz \u0259lam\u0259ti olaraq, tutdu\u011fu v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n istefa verib.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1990-c\u0131 ilin iyulunda Az\u0259rbaycana qay\u0131dan Heyd\u0259r \u018fliyev q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t Bak\u0131da qald\u0131qdan sonra Nax\u00e7\u0131vanda ya\u015fay\u0131b, h\u0259min ild\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Ali Sovetin\u0259 deputat se\u00e7ilib. O, 1991-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisinin s\u0259dri, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Soveti s\u0259drinin m\u00fcavini olub.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1990-c\u0131 ild\u0259 Az\u0259rbaycan olduqca m\u00fcr\u0259kk\u0259b situasiya qar\u015f\u0131s\u0131nda idi. SSR\u0130-nin dayaqlar\u0131n\u0131n sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259 \u0130ttifaq miqyas\u0131nda ba\u015f alan h\u0259rc-m\u0259rclik \u00f6lk\u0259l\u0259rin daxili h\u0259yat\u0131na da siray\u0259t etmi\u015f, idar\u0259etm\u0259 qabiliyy\u0259ti a\u015fa\u011f\u0131 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259b siyasi-h\u00fcquqi kataklizml\u0259r c\u0259r\u0259yan etm\u0259kd\u0259 idi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n blokada \u015f\u0259raitind\u0259 olmas\u0131, sosial-iqtisadi durumunun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, \u00f6lk\u0259 hakimiyy\u0259tinin muxtar qurum \u00fcz\u0259rind\u0259 oynama\u011fa \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 oyunlar Nax\u00e7\u0131van\u0131n v\u0259ziyy\u0259tini maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fdirmi\u015fdi. M\u00f6vcud durum 1991-ci ilin sentyabr ay\u0131nda Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Nax\u00e7\u0131van MSSR-in Ali M\u0259clisinin s\u0259dri se\u00e7ilm\u0259sin\u0259d\u0259k olan m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 daha da k\u0259skinl\u0259\u015fdi. Ali M\u0259clisin s\u0259dri se\u00e7il\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u0259rgin f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 s\u0259yl\u0259ri say\u0259sind\u0259 sabitlik t\u0259min edildi v\u0259 muxtar qurumun sosial-iqtisadi v\u0259ziyy\u0259ti yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u00fc\u00e7r\u0259ngli D\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 1990-c\u0131 il noyabr\u0131n 17-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisinin s\u0259dri, xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00dcmummilli Lideri Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n sessiyada Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t bayra\u011f\u0131 olaraq t\u0259sdiq edilmi\u015fdir. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Ali M\u0259clisi Az\u0259rbaycan SSR Ali Soveti qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzi kimi tan\u0131nmas\u0131 haqq\u0131nda v\u0259sat\u0259t qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisinin 1991-ci il dekabr\u0131n 16-da Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 ke\u00e7\u0259n iclas\u0131nda 31 dekabr\u0131n d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0259mr\u0259yliyi bayram\u0131 kimi qeyd olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edilib. Ali M\u0259clis bununla ba\u011fl\u0131 qanunvericilik akt\u0131n\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259 parlamentin\u0259 \u2013 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Sovetin\u0259 m\u00fcraci\u0259t edib. Dekabr\u0131n 25-d\u0259 Ali Sovetin Milli \u015euras\u0131 m\u00fcraci\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, dekabr\u0131n 31-nin D\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0259mr\u0259yliyi g\u00fcn\u00fc elan olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 qanun q\u0259bul edib v\u0259 b\u00fct\u00fcn az\u0259rbaycanl\u0131lar r\u0259sm\u0259n bu g\u00fcn\u00fc bayram kimi qeyd edir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n \u2013 qar\u015f\u0131durmadan, t\u0259n\u0259zz\u00fcl v\u0259 m\u0259hv olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n xilas ed\u0259r\u0259k dir\u00e7\u0259li\u015f yoluna \u00e7\u0131xard\u0131. B\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t xadimi, m\u00fcasir m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin memar\u0131 v\u0259 qurucusu, \u00dcmummilli Liderin xalq\u0131m\u0131z qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin xilas\u0131 v\u0259 bunun say\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259nin siyasi tarixind\u0259 yeni bir m\u0259rh\u0259l\u0259nin a\u00e7\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u00d6lk\u0259d\u0259 g\u0259rgin v\u0259 b\u00f6hranl\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 xalq \u00fcmidini dahi siyas\u0259t\u00e7i, b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 ba\u011flam\u0131\u015f, 1992-ci ilin oktyabr\u0131nda bir qrup Az\u0259rbaycan ziyal\u0131s\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259klif etmi\u015fdi. \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev ziyal\u0131lara g\u00f6nd\u0259rdiyi 24 oktyabr 1992-ci il tarixli cavab m\u0259ktubunda Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na v\u0259 ona r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259y\u0259 raz\u0131l\u0131q verdi. Bel\u0259likl\u0259, 1992-ci il noyabr\u0131n 21-d\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda ke\u00e7iril\u0259n t\u0259sis konfrans\u0131nda Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 t\u0259sis edildi v\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev partiyan\u0131n S\u0259dri se\u00e7ildi. Ulu \u00d6nd\u0259rin t\u0259cr\u00fcb\u0259si v\u0259 siyasi pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131 say\u0259sind\u0259 YAP \u00f6lk\u0259nin \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 effektiv siyasi q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Xalq\u0131n t\u0259l\u0259bi il\u0259 Nax\u00e7\u0131vandan Bak\u0131ya g\u0259l\u0259n \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev 1993-c\u00fc il iyunun 15-d\u0259 Az\u0259rbaycan Ali Sovetinin s\u0259dri se\u00e7ildi v\u0259 iyunun 24-d\u0259n Milli M\u0259clisin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1993-c\u00fc il oktyabr\u0131n 3-d\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7ilib. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 1993-c\u00fc ild\u0259 Prezident se\u00e7ilm\u0259si Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 qurtulu\u015fa aparan yolun ilk add\u0131m\u0131d\u0131r. \u00dcmummilli Lider &nbsp;1993-c\u00fc il oktyabr\u0131n 10-da d\u00f6vl\u0259t\u0259 v\u0259 xalqa s\u0259daq\u0259t and\u0131 i\u00e7\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00f6y\u00fck b\u0259lalardan, faci\u0259l\u0259rd\u0259n hifz edib, \u00f6lk\u0259ni sabitlik, iqtisadi inki\u015faf v\u0259 t\u0259r\u0259qqi yoluna \u00e7\u0131xar\u0131b, qlobal enerji-kommunikasiya layih\u0259l\u0259rini realla\u015fd\u0131rmaqla V\u0259t\u0259n\u0259 s\u0259daq\u0259tl\u0259 xidm\u0259tin \u0259yani n\u00fcmun\u0259sini yaratd\u0131. O, 1998-ci il oktyabr\u0131n 11-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n n\u00f6vb\u0259ti prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 yenid\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7ildi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;At\u0259\u015fk\u0259sin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi n\u00fcfuz v\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si idi. H\u0259rbi u\u011fursuzluqlarla \u00fczl\u0259\u015fdiyini v\u0259 daha ir\u0259lil\u0259y\u0259 bilm\u0259diyini g\u00f6r\u0259n t\u0259cav\u00fczkar Erm\u0259nistan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi 1994-c\u00fc ilin may\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131qlar masas\u0131 arxas\u0131nda oturma\u011fa, c\u0259bh\u0259 b\u00f6lg\u0259sind\u0259 at\u0259\u015fk\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan Bi\u015fkek protokolunu 1994-c\u00fc il may\u0131n 8-d\u0259 imzalama\u011fa m\u0259cbur oldu. Protokol may\u0131n 12-d\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 mindi v\u0259 c\u0259bh\u0259 x\u0259ttind\u0259 aktiv h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar h\u0259min g\u00fcnd\u0259n dayand\u0131r\u0131ld\u0131. At\u0259\u015fk\u0259sin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 ordu quruculu\u011fu prosesinin u\u011furla apar\u0131lmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm bir m\u0259rh\u0259l\u0259 oldu.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 1969-cu ild\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259li\u015find\u0259n sonra onun m\u00fcst\u0259sna xidm\u0259tl\u0259ri say\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 h\u0259rbi kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 prosesi ba\u015fland\u0131. Ulu \u00d6nd\u0259r 1971-ci ild\u0259 g\u00f6rk\u0259mli s\u0259rk\u0259rd\u0259 C\u0259m\u015fid Nax\u00e7\u0131vanskinin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131yan h\u0259rbi liseyin yarad\u0131lmas\u0131na nail oldu. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259rbi t\u0259hsil sisteminin daha da inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 1999-cu il yanvar\u0131n 20-d\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin H\u0259rbi Akademiyas\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda f\u0259rman imzalam\u0131\u015fd\u0131r. Akademiyan\u0131n t\u0259sis olunmas\u0131 h\u0259rb sah\u0259sind\u0259 milli kadr ehtiyat\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesinin keyfiyy\u0259t etibar\u0131 il\u0259 yeni inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259si say\u0131la bil\u0259r. 2001-ci il 20 avqust tarixli f\u0259rman\u0131 il\u0259 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyi sistemind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n m\u0259kt\u0259bl\u0259r Az\u0259rbaycan Ali H\u0259rbi D\u0259niz\u00e7ilik M\u0259kt\u0259bi v\u0259 Az\u0259rbaycan Ali H\u0259rbi T\u0259yyar\u0259\u00e7ilik M\u0259kt\u0259bi adland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 bununla h\u0259min t\u0259hsil ocaqlar\u0131n\u0131n respublika \u00fczr\u0259 h\u0259rbi t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri sistemind\u0259 statusu y\u00fcks\u0259ldilmi\u015fdir.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131m\u0131z v\u0259 d\u00f6vl\u0259timiz qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 misilsiz xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 u\u011furlu d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu prosesinin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131d\u0131r. Bu s\u0131raya t\u0259kmil siyasi sistemin, siyasi m\u0259d\u0259niyy\u0259tin \u0259sas\u0131n\u0131n qoyulmas\u0131, davaml\u0131 siyasi-h\u00fcquqi islahatlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin milli h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc t\u0259min ed\u0259n ideologiyan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 aid edil\u0259 bil\u0259r. Eyni zamanda, h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 h\u00fcquqi d\u00f6vl\u0259t v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti quruculu\u011fu istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259tini d\u0259 x\u00fcsusi vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d 1994-c\u00fc ilin sentyabr ay\u0131n\u0131n 20-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti il\u0259 6 \u00f6lk\u0259nin 10 \u015firk\u0259ti aras\u0131nda ba\u011flanm\u0131\u015fd\u0131r. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d h\u0259m karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n miqdar\u0131na, h\u0259m d\u0259 qoyulan s\u0259rmay\u0259l\u0259rin h\u0259cmin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnyada ba\u011flanan \u0259n iri sazi\u015fl\u0259r siyah\u0131s\u0131na daxil olmu\u015fdur. \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnya iqtisadi sistemind\u0259ki yerini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. H\u0259min m\u00fcqavil\u0259 daha sonra 19 \u00f6lk\u0259nin 41 neft \u015firk\u0259ti il\u0259 26 m\u00fcqavil\u0259nin imzalanmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev demi\u015fdi: \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si il\u0259 qoydu\u011fumuz t\u0259m\u0259l XXI \u0259srd\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131, firavan h\u0259yat\u0131, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin suverenliyinin daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6z\u0259l imkanlar yarad\u0131r v\u0259 inan\u0131ram ki, XXI \u0259sr m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n xo\u015fb\u0259xt d\u00f6vr olacaqd\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 1993-2003-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 bug\u00fcnk\u00fc reall\u0131qlar\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259sidir. \u00d6lk\u0259 daxilind\u0259 ba\u015flanan islahatlar d\u00f6vl\u0259timiz \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259lledici rol oynam\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f i\u015fl\u0259r say\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan inki\u015faf yoluna q\u0259d\u0259m qoydu, beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 daxili siyas\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00fct\u00fcn m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6z prinsipial m\u00f6vqeyini n\u00fcmayi\u015f etdirdi, d\u00fcnyada b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259t\u0259 malik oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin probleml\u0259rinin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n ilk t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 haz\u0131rlanan D\u00f6vl\u0259t Proqramlar\u0131 bilavasit\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u0259rgin \u0259m\u0259yinin n\u0259tic\u0259sidir. Onlar\u0131n ya\u015fay\u0131\u015f \u015f\u0259raitinin daha da yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, a\u011f\u0131r v\u0259ziyy\u0259td\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u00e7ad\u0131r d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259rinin l\u0259\u011fvi \u00fc\u00e7\u00fcn konkret add\u0131mlar at\u0131l\u0131rd\u0131. 2001-2002-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r imzalad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 f\u0259rmana \u0259sas\u0259n, qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin sosial-m\u0259i\u015f\u0259t v\u0259ziyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n m\u0259skunla\u015fma, m\u0259\u015f\u011fulluq probleml\u0259rinin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn D\u00f6vl\u0259t Neft Fondundan 359 milyard manat v\u0259sait ayr\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 bunun m\u00fcqabilind\u0259 18 q\u0259s\u0259b\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015f, 6076 m\u0259nzil tikilmi\u015f, y\u00fczl\u0259rl\u0259 z\u0259ruri infrastruktur obyektl\u0259ri in\u015fa edilmi\u015fdir. 1993-2003-c\u00fc ill\u0259r aras\u0131nda qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin sosial probleml\u0259rinin h\u0259llin\u0259 y\u00f6n\u0259ldil\u0259n v\u0259saitin h\u0259cmi 90 d\u0259f\u0259, yem\u0259k x\u0259rcl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcavin\u0259t 60 d\u0259f\u0259, kommunal xidm\u0259t x\u0259rcl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn kompensasiya 120 d\u0259f\u0259 art\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp; &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin senzuran\u0131n l\u0259\u011fv olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rar\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 &nbsp;demokratik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t ed\u0259n tarixi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsd\u00fcr. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin 1998-ci il 6 avqust tarixli \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda s\u00f6z, fikir v\u0259 m\u0259lumat azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 \u0259lav\u0259 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u201d f\u0259rman\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 senzura l\u0259\u011fv edilib. S\u00f6z\u00fcged\u0259n f\u0259rman k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin \u00f6lk\u0259d\u0259 s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 \u0259n b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n biri m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin yeni, m\u00fcasir Konstitusiyas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131d\u0131r. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev demi\u015fdir: \u201cBiz el\u0259 bir layih\u0259 haz\u0131rlamal\u0131 v\u0259 n\u0259hay\u0259t, el\u0259 bir Konstitusiya q\u0259bul etm\u0259liyik ki, o, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n demokratik prinsipl\u0259r \u0259sas\u0131nda uzun m\u00fcdd\u0259t sabit ya\u015famas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n \u018fsas Qanun, tarixi s\u0259n\u0259d olsun. Hakimiyy\u0259t b\u00f6lg\u00fcs\u00fc \u2013 ali icra, qanunvericilik, m\u0259hk\u0259m\u0259 hakimiyy\u0259ti \u2013 bunlar ham\u0131s\u0131 xalq\u0131n irad\u0259sin\u0259 s\u00f6yk\u0259nm\u0259li, se\u00e7kil\u0259r yolu il\u0259 t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Az\u0259rbaycan dilinin i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m yetir\u0259n \u00dcmummilli Lider Az\u0259rbaycan dilinin ad\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 qaytarm\u0131\u015fd\u0131r. 1995-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 haz\u0131rlanark\u0259n d\u00f6vl\u0259t dilinin nec\u0259 adland\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259klifl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu t\u0259klifl\u0259rin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 ana dilimizin Az\u0259rbaycan dili adland\u0131r\u0131lmas\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259nirdi. Geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra 1995-ci ild\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si yolu il\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Konstitusiyan\u0131n 21-ci madd\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dilinin Az\u0259rbaycan dili olmas\u0131 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. Bundan sonra ana dilimizin inki\u015faf\u0131 v\u0259 qorunmas\u0131 i\u015fi daha da g\u00fccl\u0259ndirilmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Xalq\u0131m\u0131z Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u0259ziz xatir\u0259sini ehtiram v\u0259 minn\u0259tdarl\u0131qla yad edir. Mill\u0259tin m\u0259h\u0259bb\u0259tini qazanm\u0131\u015f \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n yadda\u015f\u0131nda qurucu v\u0259 xilaskar d\u00f6vl\u0259t xadimi kimi \u0259b\u0259di olaraq ya\u015fayacaqd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarix\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu, dahi siyas\u0259t\u00e7i v\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t kimi daxil olan Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u015f\u0259r\u0259fli \u00f6m\u00fcr yolundan, V\u0259t\u0259n qar\u015f\u0131s\u0131nda xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n v\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycana layiqinc\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259sind\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r dan\u0131\u015fsaq yen\u0259 d\u0259&nbsp; az olar. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; D\u00fcnya tarixi s\u00fcbut etmi\u015fdir ki, \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin g\u00fcc\u00fc, a\u011fl\u0131, c\u0259sar\u0259ti, siyasi irad\u0259si v\u0259 m\u00fcdrikliyi m\u0259nsub oldu\u011fu xalq\u0131n, onun<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/?p=6611\" class=\"more-link themebutton\">Daha \u0259trafl\u0131<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-6611","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-xbrlr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6611","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6611"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6611\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6624,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6611\/revisions\/6624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6611"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6611"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6611"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}