{"id":2273,"date":"2018-05-04T16:24:11","date_gmt":"2018-05-04T14:24:11","guid":{"rendered":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/?p=2273"},"modified":"2018-05-04T16:24:11","modified_gmt":"2018-05-04T14:24:11","slug":"9-may-fasizm-uz%c9%99rind%c9%99-q%c9%99l%c9%99b%c9%99-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/?p=2273","title":{"rendered":"9 May &#8211; fa\u015fizm \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259 g\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p>XX \u0259srd\u0259 ikinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259ri b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n a\u011f\u0131r v\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli d\u00f6vr olmu\u015fdur. Almaniyada v\u0259 \u0130taliyada yaranm\u0131\u015f fa\u015fizm n\u0259inki bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u00fc v\u0259 h\u0259tda b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na ald\u0131.<\/p>\n<p>Ikinci v\u0259t\u0259n m\u00fchar\u0131b\u0259si ill\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycan xalq\u0131 h\u0259m c\u0259bh\u0259 b\u00f6lm\u0259l\u0259rind\u0259, h\u0259m d\u0259 arxa c\u0259bh\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 igidlik n\u00fcmun\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r. Q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 respublikada 87 q\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259yyar\u0259 batalyonu v\u0259 1124 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcdafi\u0259 d\u0259st\u0259l\u0259ri t\u0259\u015fkil olundu. 1941-1945-ci ill\u0259rd\u0259 600 mind\u0259n \u00e7ox az\u0259rbaycan o\u011flan v\u0259 q\u0131zlar\u0131 c\u0259bh\u0259y\u0259 yollan\u0131rd\u0131lar. Az\u0259rbaycan diviziyalar\u0131 Qafqazdan Berlin\u0259c\u0259n m\u00fcbariz yol ke\u00e7dil\u0259r. 130-a yax\u0131n h\u0259myerlil\u0259rimiz Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 ad\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcld\u00fcl\u0259r, 30 n\u0259f\u0259ri \u015e\u0259r\u0259f ordeni il\u0259 t\u0259ltif olundular. 170 min az\u0259rbaycan \u0259sk\u0259r v\u0259 zabit\u00e7il\u0259r SSR\u0130-nin m\u00fcxt\u0259lif orden v\u0259 medallar\u0131 il\u0259 t\u0259ltif edilmi\u015fdir. Iki d\u0259f\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131 Q\u0259hr\u0259man\u0131 H\u0259zi Aslanov, Sovet \u0130ttifaq\u0131 q\u0259hr\u0259manlar\u0131 \u0130srafil M\u0259mm\u0259dov, Ruslan V\u0259zirov, Adil Quliyev, Ziya Buniyatov, G\u0259ray \u018fs\u0259dov, M\u0259lik M\u0259h\u0259rr\u0259mov, Mehdi H\u00fcseynzad\u0259, Generallar Mahmud \u018fbilov, Akim Abbasov, T\u0259rlan \u018fliyarb\u0259yov, Hac\u0131baba Zeynalov v\u0259 bir \u00e7ox ba\u015fqalar\u0131 \u00f6z q\u0259hr\u0259manl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 bizim xalq\u0131n \u015f\u0259r\u0259fli tarixin\u0259 yeni s\u0259tirl\u0259r yazd\u0131lar.<\/p>\n<p>Respublika iqtisadiyyat\u0131nin c\u0259bh\u0259 yoluna ke\u00e7irilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Y\u00fcng\u00fcl v\u0259 yeyinti s\u0259nael\u0259ri c\u0259bh\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Ki\u00e7ik bir vaxtda Bak\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u0259n ordunun \u0259n m\u00fch\u00fcm c\u0259bb\u0259xanas\u0131na (arsenal) \u00e7evrildi. B\u00f6y\u00fck \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, neft\u00e7il\u0259rimiz f\u0259dakarl\u0131qla \u00e7al\u0131\u015faraq c\u0259bh\u0259ni v\u0259 s\u0259n\u0259emizi yanacaqla t\u0259min edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Akademik Yusif M\u0259mm\u0259d\u0259liyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 hava flotu (aviasiya) benzini almaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni texnologiya yarand\u0131. 1941-ci ild\u0259 neft\u00e7il\u0259rimizin f\u0259dakar \u0259m\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n tarixind\u0259 \u0259n \u00e7ox 23,5 millyon ton istehsal olundu ki, bu da SSR\u0130-d\u0259 istehsal olunan neftin 71.4%-ni t\u0259\u015fkil edirdi. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcharib\u0259 ill\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan neft\u00e7il\u0259ri \u00f6lk\u0259y\u0259 75 milliyon ton neft, 22 milliyon ton benzin v\u0259 ba\u015fqa neft m\u0259hsullar\u0131 vermi\u015fl\u0259r. Q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 dem\u0259k olar ki, fa\u015fizm \u00fcz\u0259rind\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259nin qazanmas\u0131nda Bak\u0131 nefti \u0259sas amili\u0259rd\u0259n biri oldu. Bunu dem\u0259k kifay\u0259tdir ki, h\u0259r be\u015f t\u0259yyar\u0259nin, h\u0259r be\u015f tank\u0131n, h\u0259r be\u015f avtomobilin \u2013 d\u00f6rd\u00fc Bak\u0131 benzinil\u0259 i\u015fl\u0259yirdi. Ikinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n f\u0259dakar, q\u0259hr\u0259man, c\u0259s\u0259r\u0259tli olmas\u0131n\u0131 bir daha s\u00fcbut etdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>XX \u0259srd\u0259 ikinci d\u00fcnya m\u00fcharib\u0259si ill\u0259ri b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n a\u011f\u0131r v\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli d\u00f6vr olmu\u015fdur. Almaniyada v\u0259 \u0130taliyada yaranm\u0131\u015f fa\u015fizm n\u0259inki bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u00fc v\u0259 h\u0259tda b\u00fct\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na ald\u0131. Ikinci v\u0259t\u0259n m\u00fchar\u0131b\u0259si ill\u0259rind\u0259 az\u0259rbaycan xalq\u0131 h\u0259m c\u0259bh\u0259 b\u00f6lm\u0259l\u0259rind\u0259, h\u0259m d\u0259 arxa c\u0259bh\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u0259hr\u0259manl\u0131q v\u0259 igidlik n\u00fcmun\u0259l\u0259ri g\u00f6st\u0259rmi\u015fl\u0259r. Q\u0131sa bir m\u00fcdd\u0259td\u0259 respublikada 87 q\u0131r\u0131c\u0131<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/?p=2273\" class=\"more-link themebutton\">Daha \u0259trafl\u0131<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2273","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2273","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2273"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2273\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2274,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2273\/revisions\/2274"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2273"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2273"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2273"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}