{"id":1979,"date":"2017-12-01T17:30:04","date_gmt":"2017-12-01T15:30:04","guid":{"rendered":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/?p=1979"},"modified":"2017-12-01T17:46:49","modified_gmt":"2017-12-01T15:46:49","slug":"1-dekabr-umumdunya-qics-l%c9%99-mubariz%c9%99-gunudur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/?p=1979","title":{"rendered":"1 dekabr  \u00fcmumd\u00fcnya Qi\u00c7S-l\u0259  m\u00fcbariz\u0259 g\u00fcn\u00fcd\u00fcr."},"content":{"rendered":"<p>[metaslider id=1637]<\/p>\n<p>1 dekabr\u00a0 \u00fcmumd\u00fcnya Qi\u00c7S-l\u0259\u00a0 m\u00fcbariz\u0259 g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu\u00a0 g\u00fcn\u00fcn\u00a0 qeyd olunmas\u0131nda\u00a0 asas m\u0259qs\u0259d d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rini probleml\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 bir araya g\u0259tirm\u0259kdir.<\/p>\n<p>1988-ci ild\u0259 t\u0259sis edilmi\u015f A\u0130DS G\u00fcn\u00fc d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri s\u0259hiyy\u0259 nazirl\u0259rinin A\u0130DS-in profilaktikas\u0131nda \u0259halinin \u00fcmumi m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00e7a\u011f\u0131ran sammitind\u0259n sonra t\u0259sis edilib. Bundan sonra \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 BMT-nin d\u0259st\u0259yi il\u0259 dekabr\u0131n 1-ni\u00a0 \u00dcmumd\u00fcnya A\u0130DS G\u00fcn\u00fc elan edib. Bel\u0259 bir g\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si Q\u0130\u00c7S-\u0259 qar\u015f\u0131 effektiv kampaniyalar\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 imkan yarad\u0131b. Qazan\u0131lm\u0131\u015f \u0130mmun<\/p>\n<p>\u00c7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 Sindromu olan x\u0259st\u0259lik\u00a0 insanlar\u0131n H\u0130V virusuna yoluxmas\u0131 il\u0259 ba\u015flay\u0131r.\u00a0 N\u0259tic\u0259d\u0259 insanlar\u0131n immun-m\u00fcdafi\u0259 sistemi k\u0259skin z\u0259ifl\u0259yir v\u0259 onlar bir \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 asanl\u0131qla tutulur. \u00a0Art\u0131q d\u00fcnyada Q\u0130\u00c7S-d\u0259n v\u0259fat ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 milyonlarla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Az\u0259rbaycanda is\u0259 virusun da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 ilk d\u0259f\u0259 1987-ci ild\u0259 a\u015fkarlan\u0131b. Haz\u0131rda Az\u0259rbaycanda virus yay\u0131lma sur\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 olsa da t\u0259hl\u00fck\u0259 davam edir. 2011-cu ilin 9 ay\u0131 \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda H\u0130V-\u0259 yoluxma 412 n\u0259f\u0259r t\u0259\u015fkil edib.\u00a0 Onlardan 403-\u00fc Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131, 9 n\u0259f\u0259ri is\u0259 \u0259cn\u0259bi v\u0259t\u0259nda\u015fd\u0131r. Qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015f 403 Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131ndan 296-\u0131 ki\u015fi, 107-i qad\u0131nd\u0131r. Bu d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 Q\u0130\u00c7S m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 ke\u00e7\u0259n insanlar\u0131n say\u0131 160 n\u0259f\u0259r olub. \u00dcmumilikd\u0259, Az\u0259rbaycanda ilk d\u0259f\u0259 \u0130\u0130V-infeksiyas\u0131n\u0131n a\u015fkar edilidiyi 1987-ci ild\u0259n 2011-ci ilin ilin 9 ay\u0131n\u0131n sonunad\u0259k Respublika Q\u0130\u00c7S-l\u0259 M\u00fcbariz\u0259 M\u0259rk\u0259zind\u0259 \u0130\u0130V-infeksiyas\u0131 t\u0259sdiq olunmu\u015f 3135 n\u0259f\u0259r r\u0259smi qeydiyyata g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Haz\u0131rda S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi t\u0259r\u0259find\u0259n \u0130\u0130V-l\u0259 ya\u015fayan insanlara profilaktika, m\u00fcalic\u0259, qulluq v\u0259 d\u0259st\u0259yin g\u00f6st\u0259rilm\u0259si Respublika Q\u0130\u00c7S-l\u0259 M\u00fcbariz\u0259 M\u0259rk\u0259zind\u0259 davam etdirilir. Bel\u0259 ki, bu virusun da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 2006-c\u0131 ild\u0259n \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259n antiretrovirus terapiyaya c\u0259lb olunublar. Haz\u0131rda onlar\u0131n say\u0131\u00a0 821 n\u0259f\u0259r t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycanda \u201cQ\u0130\u00c7S haqq\u0131nda\u201d q\u00fcvv\u0259d\u0259 olan qanun 1996-c\u0131 ild\u0259 q\u0259bul olunub. 2010-cu ild\u0259 is\u0259\u00a0 qanun layih\u0259si yenid\u0259n i\u015fl\u0259n\u0259r\u0259k qanunvericilik bazas\u0131 daha da geni\u015fl\u0259nib.Haz\u0131rda is\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 x\u0259st\u0259liyin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 proqram\u0131 da\u00a0 h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[metaslider id=1637] 1 dekabr\u00a0 \u00fcmumd\u00fcnya Qi\u00c7S-l\u0259\u00a0 m\u00fcbariz\u0259 g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu\u00a0 g\u00fcn\u00fcn\u00a0 qeyd olunmas\u0131nda\u00a0 asas m\u0259qs\u0259d d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rini probleml\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 bir araya g\u0259tirm\u0259kdir. 1988-ci ild\u0259 t\u0259sis edilmi\u015f A\u0130DS G\u00fcn\u00fc d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri s\u0259hiyy\u0259 nazirl\u0259rinin A\u0130DS-in profilaktikas\u0131nda \u0259halinin \u00fcmumi m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na \u00e7a\u011f\u0131ran sammitind\u0259n sonra t\u0259sis edilib. Bundan sonra \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 BMT-nin d\u0259st\u0259yi il\u0259 dekabr\u0131n 1-ni\u00a0 \u00dcmumd\u00fcnya A\u0130DS G\u00fcn\u00fc<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/?p=1979\" class=\"more-link themebutton\">Daha \u0259trafl\u0131<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-1979","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sas"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1979","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1979"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1979\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1984,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1979\/revisions\/1984"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}