{"id":6163,"date":"2025-09-19T06:47:00","date_gmt":"2025-09-19T04:47:00","guid":{"rendered":"https:\/\/rif.gdu.edu.az\/?p=6163"},"modified":"2025-09-20T14:04:35","modified_gmt":"2025-09-20T12:04:35","slug":"az%c9%99rbaycanda-dovl%c9%99t-suverenliyi-gunu-t%c9%99sis-edilib","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/?p=6163","title":{"rendered":"20 Sentyabr &#8211; Az\u0259rbaycanda D\u00f6vl\u0259t Suverenliyi G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"\n<p>H\u0259r bir xalq\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin tarixind\u0259 onun m\u00fcst\u0259qilliyini, azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 suverenliyini \u0259ks etdir\u0259n \u00f6n\u0259mli g\u00fcnl\u0259r vard\u0131r. Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 bel\u0259 m\u00fch\u00fcm g\u00fcnl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 20 Sentyabr \u2013 D\u00f6vl\u0259t Suverenliyi G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu g\u00fcn, \u00f6lk\u0259mizin suveren d\u00f6vl\u0259t kimi m\u00f6vcudlu\u011funu, xalq\u0131n \u00f6z taleyin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmaq \u0259zmini v\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131nda at\u0131lm\u0131\u015f \u0259h\u0259miyy\u0259tli add\u0131m\u0131 t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdirir.<\/p>\n\n\n\n<p>1991-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131nda ba\u015f ver\u0259n siyasi, iqtisadi v\u0259 sosial b\u00f6hranlar ittifaq respublikalar\u0131nda m\u00fcst\u0259qillik h\u0259r\u0259katlar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirdi. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 da \u00f6z azadl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t suverenliyi u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qalxm\u0131\u015fd\u0131r. Bu h\u0259r\u0259kat\u0131n n\u0259tic\u0259si olaraq, 1991-ci ilin 20 sentyabr\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Ali Soveti &#8220;Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Suverenliyi haqq\u0131nda&#8221; Konstitusiya Akt\u0131n\u0131 q\u0259bul etdi. Bu s\u0259n\u0259d Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin b\u0259rpas\u0131 yolunda at\u0131lan h\u0259lledici add\u0131mlardan biri oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>Konstitusiya Akt\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi, iqtisadi, h\u0259rbi v\u0259 m\u0259d\u0259ni sah\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyini t\u0259sdiql\u0259di. Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00f6z taleyini \u00f6z\u00fc m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k h\u00fcququ tan\u0131nd\u0131, respublikan\u0131n qanunvericilik v\u0259 idar\u0259etm\u0259 orqanlar\u0131 tam m\u00fcst\u0259qil f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qil v\u0259 suveren bir d\u00f6vl\u0259t olaraq beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 layiqli yerini tutur. 1991-ci ild\u0259n b\u0259ri \u00f6lk\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu istiqam\u0259tind\u0259 b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 edilmi\u015f, iqtisadiyyat g\u00fccl\u0259nmi\u015f, ordu quruculu\u011fu sah\u0259sind\u0259 ciddi ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r olmu\u015fdur.<\/p>\n\n\n\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n 2020-ci il Tovuz hadis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u015flayan n\u00f6vb\u0259ti h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz c\u0259hdin\u0259 v\u0259 ard\u0131c\u0131l t\u0259xribatlar\u0131na Az\u0259rbaycan\u0131n verdiyi cavab n\u0259tic\u0259sind\u0259, 27 sentyabrda ba\u015flayan v\u0259 44 g\u00fcn davam ed\u0259n \u0130kinci Qaraba\u011f m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Ali Ba\u015f Komandan\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Erm\u0259nistan ordusunu darmada\u011f\u0131n etdi v\u0259 tarixi Z\u0259f\u0259r qazand\u0131. M\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rimiz azad edildi, K\u0259lb\u0259c\u0259r, A\u011fdam v\u0259 La\u00e7\u0131n rayonlar\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri is\u0259 h\u0259min ilin sonuna q\u0259d\u0259r \u0259razid\u0259n \u00e7\u0259kildil\u0259r. Bununla da torpaqlar\u0131n\u0131 30 illik i\u015f\u011faldan azad ed\u0259n Az\u0259rbaycan BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259tnam\u0259l\u0259rini \u00f6z\u00fc yerin\u0259 yetirmi\u015f oldu.<\/p>\n\n\n\n<p>2023-c\u00fc il sentyabr\u0131n 19-da Az\u0259rbaycan\u0131n Qaraba\u011f iqtisadi rayonunda t\u00f6r\u0259dil\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259xribatlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin qal\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259rk-silah edil\u0259r\u0259k torpaqlar\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 konstitusiya qurulu\u015funun b\u0259rpa edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259m\u0259liyyatlara ba\u015flan\u0131ld\u0131. C\u0259mi 23 saat davam ed\u0259n D\u00f6vl\u0259t Suverenliyinin Tam B\u0259rpas\u0131 \u018fm\u0259liyyat\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcz\u0259ff\u0259r Az\u0259rbaycan Ordusu qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 b\u00fct\u00fcn v\u0259zif\u0259l\u0259ri y\u00fcks\u0259k pe\u015f\u0259karl\u0131qla yerin\u0259 yetirdi. Qondarma da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f rejimi \u00f6z\u00fcn\u00fc buraxd\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan etdi. Bununla da Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259razil\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 suverenliyini tam b\u0259rpa etdi. Hakimiyy\u0259tin aliliyi v\u0259 n\u0259zar\u0259t funksiyas\u0131 tam \u015f\u0259kild\u0259 b\u0259rpa olundu.<\/p>\n\n\n\n<p>2024-c\u00fc ilin 19 sentyabr tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda D\u00f6vl\u0259t Suverenliyi G\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti S\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, h\u0259r il 20 Sentyabr \u2013 D\u00f6vl\u0259t Suverenliyi G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.<\/p>\n\n\n\n<p>Suveren d\u00f6vl\u0259t \u2013 beyn\u0259lxalq h\u00fcquqda ali hakimiyy\u0259ti t\u0259msil ed\u0259n, \u00f6z d\u00f6vl\u0259tinin daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tind\u0259 tamamil\u0259 m\u00fcst\u0259qil olan, ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259tin hakimiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayan v\u0259 hans\u0131sa bir co\u011frafi \u0259razid\u0259 suverenliyi olan d\u00f6vl\u0259t dem\u0259kdir. D\u00f6vl\u0259t suverenliyi \u2013 h\u0259r bir xalq\u0131n azad ya\u015famaq, \u00f6z\u00fcn\u00fc idar\u0259 etm\u0259k, milli d\u0259y\u0259rl\u0259rini qorumaq v\u0259 inki\u015faf etdirm\u0259k h\u00fcququdur. Bu prinsip beyn\u0259lxalq h\u00fcququn \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn suverenlik t\u0259kc\u0259 siyasi m\u00fcst\u0259qillik deyil, h\u0259m d\u0259 iqtisadi azadl\u0131q, m\u0259d\u0259ni d\u0259y\u0259rl\u0259rin qorunmas\u0131 v\u0259 milli maraqlar\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n\n\n\n<p>20 Sentyabr \u2013 D\u00f6vl\u0259t Suverenliyi G\u00fcn\u00fc, xalq\u0131m\u0131z\u0131n azadl\u0131q v\u0259 m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin simvoludur. Bu g\u00fcn, yaln\u0131z tarix\u0259 n\u0259z\u0259r salmaqla kifay\u0259tl\u0259nmir, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik ruhunun a\u015f\u0131lanmas\u0131, milli birlik v\u0259 h\u0259mr\u0259yliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm bir v\u0259sil\u0259dir.<\/p>\n\n\n\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda 2025-ci ilin \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d elan edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d 2024-c\u00fc il 28 dekabr tarixli S\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015f &nbsp;v\u0259 2025-ci il 11 fevral tarixind\u0259 m\u00fcvafiq T\u0259dbirl\u0259r Plan\u0131n\u0131 t\u0259sdiq etmi\u015fdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin 2025-ci ili \u201cKonstitusiya v\u0259 Suverenlik \u0130li\u201d&nbsp;elan etm\u0259si m\u00fch\u00fcm siyasi v\u0259 tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan q\u0259rarlardan biridir. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tarixind\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131n\u0131 simvoliz\u0259 edir. H\u0259m konstitusiya prinsip v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259rinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, h\u0259m d\u0259 milli suverenliyin tam b\u0259rpas\u0131 bu ilin \u0259sas m\u0259zmununu t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r bir xalq\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin tarixind\u0259 onun m\u00fcst\u0259qilliyini, azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 suverenliyini \u0259ks etdir\u0259n \u00f6n\u0259mli g\u00fcnl\u0259r vard\u0131r. Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 bel\u0259 m\u00fch\u00fcm g\u00fcnl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 20 Sentyabr \u2013 D\u00f6vl\u0259t Suverenliyi G\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu g\u00fcn, \u00f6lk\u0259mizin suveren d\u00f6vl\u0259t kimi m\u00f6vcudlu\u011funu, xalq\u0131n \u00f6z taleyin\u0259 sahib \u00e7\u0131xmaq \u0259zmini v\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131nda at\u0131lm\u0131\u015f \u0259h\u0259miyy\u0259tli add\u0131m\u0131 t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdirir. 1991-ci ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/?p=6163\" class=\"more-link themebutton\">Daha \u0259trafl\u0131<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":6165,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[35],"tags":[],"class_list":["post-6163","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xbrlr"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6163"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7744,"href":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6163\/revisions\/7744"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6165"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/rif.gdu.edu.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}